Asıl adı Ebû’l İz İbni İsmail İbni Rezzaz El Cezerî olan yaklaşık 800 yıl küsür önce yaşayan sibernetik alanın kurucusu kabul edilen, fizikçi, robot ve matrix ustası müslüman bilimci ve mühendis El Cezeri düne ışık tutuğu gibi günümüzde yapılan robotik çalışmalara ilham kaynağı olmuştur. Günümüz şartlarında medrese eğitimlerine yapılan eleştirilere karşın eğitimini Camia medresesinde tamamlamıştır.
Lakabını yaşadığı yerden, Cizre'den alan El Cezeri fizik ve mekanik alanında büyük çalışmalara imza atmıştır.Sibernetiğin ilk adımlarını attığı ve ilk robotu tasarlayıp çalıştıran bilim insanı olarak kabul edilebilir. İlk robotu tasarlayıp üreterek çalıştıran El-Cezeri’nin Leonardo da Vinci’ye dahi ilham kaynağı olmuştur.
50'den fazla cihazın kullanım esaslarını, yararlanma olanaklarını çizimlerle gösterdiği bu olağanüstü kitabı "Mekanik Hareketlerden Mühendislikte Faydalanmayı İçeren Kitap" (El Câmi-u’l Beyn’el İlmî ve El-Amelî’en Nâfi fî Sınâ'ati' tatbikata çevrilmeyen her teknik ilmin, doğru ile yanlış arasında kalacağını söyler.Bu yüzden tasarladığı robotik çalışmalarını çizimleriyle beraber gösteren ve tasarladıklarını uygulamaya geçirerek sözünün hakkını veriyor. ilk,özgün kopyası günümüzde yetişmemiş olsa da 5 kopyası Avrupa'da 5 te Süleymaniye ve Topkaya Sarayı kütüphanesinde muhafaza edilmektedir. Kısaca Kitab-ül Hiyel isimiyle bilinen yapıtı altı bölümden oluşur. Birinci bölümde binkam (su saati) ile finkanların (kandilli su saati) saat-ı müsteviye ve saat-ı zamaniye olarak nasıl yapılacağı ile ilgili on şekil; ikinci bölümde çeşitli kap kacakların yapılışı ile ilgili on şekil, üçüncü bölümde hacamat ve abdestle alakalı ibrik ve tasların yapılması ile ilgili on şekil; dördüncü bölümde havuzlar ve fıskiyeler ile müzik otomatları ile ilgili on şekil; beşinci bölümde çok derin olmayan bir kuyudan veya akan bir nehirden suyu yükselten aletler ile ilgili 5 şekil; 6. bölümde birbirine benzemeyen çeşitli şekillerin yapılışı hakkında 5 şekil bulunur.
El-Cezeri’nin en ehemmiyetli yapıtları arasında mekanik saatler geliyor. Bu saatleri oluştururken hidro-mekanik tesirlerle balans kurma metodunu kullanarak son zamanlarda dahi görenleri hayran bırakan karmaşık sistemler oluşturmaya muvaffak olmuş. Birçok tekniği kullanarak ortaya karmaşık, mekanik araçlar çıkaran El-Cezeri, imalat öncesinde çizim ve maketlerle hesaplamalarının sağlamasını yapıyordu.
Lakabını yaşadığı yerden, Cizre'den alan El Cezeri fizik ve mekanik alanında büyük çalışmalara imza atmıştır.Sibernetiğin ilk adımlarını attığı ve ilk robotu tasarlayıp çalıştıran bilim insanı olarak kabul edilebilir. İlk robotu tasarlayıp üreterek çalıştıran El-Cezeri’nin Leonardo da Vinci’ye dahi ilham kaynağı olmuştur.
50'den fazla cihazın kullanım esaslarını, yararlanma olanaklarını çizimlerle gösterdiği bu olağanüstü kitabı "Mekanik Hareketlerden Mühendislikte Faydalanmayı İçeren Kitap" (El Câmi-u’l Beyn’el İlmî ve El-Amelî’en Nâfi fî Sınâ'ati' tatbikata çevrilmeyen her teknik ilmin, doğru ile yanlış arasında kalacağını söyler.Bu yüzden tasarladığı robotik çalışmalarını çizimleriyle beraber gösteren ve tasarladıklarını uygulamaya geçirerek sözünün hakkını veriyor. ilk,özgün kopyası günümüzde yetişmemiş olsa da 5 kopyası Avrupa'da 5 te Süleymaniye ve Topkaya Sarayı kütüphanesinde muhafaza edilmektedir. Kısaca Kitab-ül Hiyel isimiyle bilinen yapıtı altı bölümden oluşur. Birinci bölümde binkam (su saati) ile finkanların (kandilli su saati) saat-ı müsteviye ve saat-ı zamaniye olarak nasıl yapılacağı ile ilgili on şekil; ikinci bölümde çeşitli kap kacakların yapılışı ile ilgili on şekil, üçüncü bölümde hacamat ve abdestle alakalı ibrik ve tasların yapılması ile ilgili on şekil; dördüncü bölümde havuzlar ve fıskiyeler ile müzik otomatları ile ilgili on şekil; beşinci bölümde çok derin olmayan bir kuyudan veya akan bir nehirden suyu yükselten aletler ile ilgili 5 şekil; 6. bölümde birbirine benzemeyen çeşitli şekillerin yapılışı hakkında 5 şekil bulunur.
El-Cezeri’nin en ehemmiyetli yapıtları arasında mekanik saatler geliyor. Bu saatleri oluştururken hidro-mekanik tesirlerle balans kurma metodunu kullanarak son zamanlarda dahi görenleri hayran bırakan karmaşık sistemler oluşturmaya muvaffak olmuş. Birçok tekniği kullanarak ortaya karmaşık, mekanik araçlar çıkaran El-Cezeri, imalat öncesinde çizim ve maketlerle hesaplamalarının sağlamasını yapıyordu.
Saatlerinin en meşhuru ise çalışma şekli ve mekanizmasıyla gören herkesi etkileyen Fil Su Saati.
Fizikçi ve mekanikçi Bediuzzaman El Cezeri'nin diğer bir eseri de Diyarbakır Ulu Camii'nin ünlü Güneş Saati’dir.
Bu kadar önemli bir Müslüman ilim ve bilim adamı yetiştiren, özelde Cizre ve Türkiye'nin genelde ise tüm İslam aleminin günümüzde bu kadar bilim ve teknolojiden uzak kalmasının nedenlerini araştırmak gerekir. Hepimizin övgüyle bahsedip bitiremediğimiz Leonardo da Vinci'ye bile ilham kaynağı olan bizden birinin çalışmalarını devam ettirmedik. Ama Avrupa ve bugün gelişmiş ülke olarak tanımladığımız tüm ülkeler bir zincirin halkası şeklinde çalışmaları sürdürürken bizler saçma sapan inkılaplar ve kendilerince veren fetvalarla uğraştık.
El Cezeri'yi yetiştiren Cizre'den terör sarmalına takılan Cizre'ye , binlerce bilim adamı yetiştiren 3 kıtaya hükmeden Osmanlı'dan kendi iç sorunlarıyla uğraşan günümüz Türkiye'ye nasıl geldik diye koltuğunuza yaslanıp düşünmeye başlayın.......
Yorumlar
Yorum Gönder